लग्नाच्या आश्वासनावर संमतीने संबंध ठेवणे बलात्कार ठरत नाही; गैरवापरावर न्यायालयाची कठोर टिप्पणी

समाजात अशी अनेक प्रकरणे पाहायला मिळतात ज्यात पुरुष महिलेला लग्नाचे आश्वासन देतो,दोघांमध्ये लैंगिक संबंध प्रस्थापित होतात,नंतर काही कारणाने संबंध बिघडतात आणि मग फसवणूक प्रकरण म्हणून न्यायलयात केस दाखल होते.फौजदारी न्यायव्यवस्थेच्या वाढत्या गैरवापराबाबत गंभीर चिंता व्यक्त करत सर्वोच्च न्यायालयाने एक महत्त्वपूर्ण आणि दूरगामी निरीक्षण नोंदवले आहे. संमतीने प्रस्थापित झालेले संबंध बिघडल्यावर त्यांना बलात्काराच्या गुन्ह्याचे स्वरूप देण्याची प्रवृत्ती धोकादायक असल्याचे स्पष्ट शब्दांत नमूद करत, विवाहित महिला लग्नाचे आश्वासन देऊन लैंगिक संबंध ठेवल्याचा आरोप करत बलात्काराचा गुन्हा दाखल करू शकत नाही, असा ठोस निष्कर्ष न्यायालयाने काढला आहे.विशेष म्हणजे तक्रारदार महिला स्वत: वकील आहे.

संमतीने संबंध बिघडल्याचे ‘क्लासिक प्रकरण’

गुरुवारी या प्रकरणाची सुनावणी करताना न्यायमूर्ती बी. व्ही. नागरत्ना आणि न्यायमूर्ती उज्ज्वल भुयान यांच्या खंडपीठाने म्हटले की, तक्रारदार महिला ज्या काळात कथित संबंधात होती, त्या काळात ती आधीच विवाहित होती. त्यामुळे हे प्रकरण संमतीने प्रस्थापित झालेले संबंध नंतर बिघडल्याचे एक क्लासिक उदाहरण आहे. अशा परिस्थितीत बलात्काराचा गुन्हा लागू होऊ शकत नाही, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले.

लग्नाचे आश्वासन आणि लैंगिक संबंध : विवाहित असताना लग्नाचे आश्वासन कायदेशीर ठरत नाही

न्यायालयाने स्पष्ट केले की, जर एखादी महिला आधीच विवाहित असेल, तर ती कायदेशीरदृष्ट्या दुसऱ्या लग्नासाठी पात्र ठरत नाही. त्यामुळे अशा महिलेने दुसऱ्या पुरुषाविरोधात लग्नाचे खोटे आश्वासन देऊन लैंगिक संबंध ठेवले, असा आरोप करत बलात्काराचा गुन्हा दाखल करणे कायद्याच्या चौकटीत बसत नाही. कारण कथित आश्वासनच कायदेशीरदृष्ट्या अमान्य आहे.

महिला वकिलाने दाखल केलेला खटला फेटाळला

हे निरीक्षण एका महिला वकिलाने दुसऱ्या वकिलाविरोधात दाखल केलेल्या बलात्काराच्या खटल्यावर सुनावणी करताना नोंदवण्यात आले. तक्रारदार महिलेचा दावा होता की, आरोपीने लग्नाचे खोटे आश्वासन देऊन तिच्याशी लैंगिक संबंध ठेवले. मात्र सर्वोच्च न्यायालयाने सर्व बाबींचा सखोल विचार करत हा खटला फेटाळून लावला.

हिंदू विवाह कायद्याचा स्पष्ट आधार

खंडपीठाने हिंदू विवाह कायदा, १९५५ च्या कलम ५(i) चा स्पष्ट उल्लेख करत म्हटले की, ज्या व्यक्तीचा जोडीदार जिवंत आहे,

त्या व्यक्तीस दुसरे लग्न करण्यास कायदेशीर मनाई आहे.

त्यामुळे विवाहित महिलेच्या बाबतीत लग्नाचे कोणतेही आश्वासन कायदेशीररित्या अंमलात येऊ शकत नाही.

अशा आश्वासनाच्या आधारावर बलात्काराचा गुन्हा उभा राहू शकत नाही.

खोट्या आश्वासनाचा युक्तिवादही अमान्य

न्यायालयाने पुढे असेही नमूद केले की, युक्तिवादाच्या पातळीवर जरी असे गृहीत धरले की

आरोपीने खोट्या लग्नाच्या वचनाच्या आधारे लैंगिक संबंध ठेवले, तरीही असे वचन कायद्याच्या दृष्टीने शून्य आहे.

त्यामुळे त्यावर आधारित कोणतीही फौजदारी कारवाई होऊ शकत नाही.

कारण पीडित महिला ना कथित गुन्ह्याच्या वेळी, ना त्यानंतरही कायदेशीररित्या लग्नासाठी पात्र होती.

न्यायव्यवस्थेच्या गैरवापरावर थेट इशारा

सर्वोच्च न्यायालयाने या निर्णयातून केवळ एका प्रकरणापुरते मर्यादित निरीक्षण न करता, व्यापक सामाजिक आणि कायदेशीर वास्तवावर भाष्य केले आहे. संमतीने निर्माण झालेल्या संबंधांनंतर वैयक्तिक मतभेद, भावनिक ताणतणाव किंवा नातेसंबंध तुटल्याने थेट बलात्काराचे गुन्हे दाखल होणे हे फौजदारी न्यायव्यवस्थेचा गैरवापर असल्याचा स्पष्ट इशारा न्यायालयाने दिला आहे.

कायद्याचा उद्देश आणि मर्यादा अधोरेखित

हा निर्णय देताना सर्वोच्च न्यायालयाने बलात्कारासारख्या गंभीर गुन्ह्यांच्या कायद्याचा मूळ उद्देश अधोरेखित केला आहे.

कायदा हा खऱ्या पीडितांच्या संरक्षणासाठी आहे, वैयक्तिक सूड, दबाव किंवा अपयशी नातेसंबंधांचे साधन म्हणून वापरण्यासाठी नाही,

असे सूचक पण ठाम मत न्यायालयाच्या निरीक्षणातून व्यक्त होते.

दूरगामी परिणाम करणारा निर्णय

कायदेतज्ज्ञांच्या मते, हा निर्णय भविष्यातील अनेक प्रकरणांमध्ये मार्गदर्शक ठरणार आहे.

विशेषतः लग्नाच्या खोट्या आश्वासनावर आधारित बलात्काराच्या तक्रारी, संमती, वैवाहिक स्थिती

आणि कायदेशीर पात्रता या मुद्द्यांवर न्यायालये अधिक काटेकोरपणे विचार करतील, असा स्पष्ट संदेश या निकालातून दिला गेला आहे.

Support Jaaglyabharat.com, – Your Small Contribution, A Big Step Towards Change!

जागल्याभारत अतिशय कमी रिसोर्स मध्ये काम करत आहे. दुसरीकडे बलाढ्य मेनस्ट्रिम मिडिया (प्रसार माध्यमे) जी सातत्याने फेक न्यूज चालवत असतात,आणि शोषित वंचित समाजाचे प्रश्न दाबत असतात.त्यामुळे आपल्या मिडियाला बळ दिले पाहिजे.अशा परिस्थितीत स्वतंत्र, प्रामाणिक आणि लोकांच्या बाजूने उभा असलेला मीडिया टिकून राहणे अत्यंत कठीण झाले आहे. म्हणूनच आपला मीडिया मजबूत करणे ही आज काळाची गरज आहे.

जागल्याभारत कोणत्याही कॉर्पोरेट, राजकीय पक्ष किंवा सत्ताकेंद्राच्या दयेवर चालत नाही. आम्ही तुमच्यासाठी ज्ञान, बातम्या आणि वास्तव मांडतो—तेही कोणताही दबाव न घेता.

आरएसएस ज्या पद्धतीने गुरुदक्षिणा स्वीकारतो—ना व्यक्ती, ना नोंदणीकृत संघटना—त्याच धर्तीवर, तुम्हीही जागल्याभारतवर मिळणाऱ्या ज्ञान, बातम्या आणि माहितीच्या मोबदल्यात छोटीशी आर्थिक मदत देऊ शकता.

तुमची मदत ही केवळ आर्थिक पाठबळ नाही,
ती स्वतंत्र विचारांना दिलेली साथ आहे,
ती सामाजिक न्यायासाठी उभे राहण्याची भूमिका आहे,
ती फेक न्यूजविरोधातील लढ्यातील सहभाग आहे.

थोडीशी मदतही आमच्यासाठी अत्यंत मोलाची आहे.
जागल्याभारतला बळ द्या.
सत्याला बळ द्या.

At Jaaglyabharat.com, we’re committed to bringing you accurate, insightful news that you can trust. By making a small contribution, you help us continue delivering high-quality content, expanding our reach, and staying independent. Every bit of support keeps the news accessible and empowers us to do more.

Thank you for standing with us!

आपल्या जागल्याभारत या युट्यूब चॅनेल ला भेट द्या,सबसक्राईब करा. सपोर्ट करा.