मीरा-भाईंदरमध्ये बुद्धविहाराच्या मेडिटेशन हॉलमध्ये गरबा या धार्मिक नृत्यप्रकाराचे आयोजन झाल्याच्या प्रकरणावरून वाद निर्माण झाला आहे. या प्रकरणी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेच्या (मनसे) कार्यकर्त्यांनी आक्रमक भूमिका घेत मीरा-भाईंदर महानगरपालिकेच्या कामकाजावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
मात्र, या प्रकरणाबाबत सोशल मीडियावर वेगवेगळे दावेही समोर येत आहेत. काही स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार, हा कार्यक्रम मुख्य बुद्धविहारात नव्हे, तर महानगरपालिकेच्या नियंत्रणाखालील मेडिटेशन हॉलमध्ये आयोजित करण्यात आला होता. त्यामुळे नेमका कार्यक्रम कुठे झाला, त्या जागेचे स्वरूप काय आहे आणि आयोजनासाठी परवानगी होती का, हे स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.
मी सहसा धर्मविषयक पोस्ट लिहित नाही. मात्र, मीरा-भाईंदर येथील बुद्धविहाराच्या मेडिटेशन हॉलमध्ये गरबा खेळाचे आयोजन झाल्याची बातमी ऐकून मनाला प्रचंड वेदना झाल्या. रागही आला आणि नेमकं काय बोलावं, हेच समजेना. हा राग शब्दांत व्यक्त करावा की सामंजस्याने आपली भूमिका मांडावी, असा प्रश्न पडला.
पण व्यक्त होण्याआधी काही प्रश्न विचारणं आवश्यक वाटतं.
१. मीरा-भाईंदर येथील बुद्धविहाराच्या मेडिटेशन हॉलमध्ये गरबा कार्यक्रम आयोजित करणं खरंच योग्य होतं का? त्या जागेचं धार्मिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक महत्त्व लक्षात घेण्यात आलं होतं का?
२. हा केवळ एका कार्यक्रमाचा विषय आहे, की बुद्धविहाराच्या जागेच्या वापरावरून निर्माण झालेल्या एखाद्या मोठ्या वादाचा भाग आहे? याबाबत वस्तुस्थिती स्पष्ट होणं आवश्यक आहे.
३. हिंदू संस्कृतीचे रक्षक म्हणवून घेणाऱ्यांना भगवान गौतम बुद्ध हे विष्णूचे अवतार वाटत असतील, तर बुद्धांच्या स्वतंत्र विचारधारेचा, त्यांच्या तत्त्वज्ञानाचा आणि बुद्ध धम्माच्या स्वतंत्र अस्तित्वाचा आदर कुठे आहे? बुद्धांना एखाद्या धार्मिक चौकटीत सामावून घेण्यापेक्षा त्यांच्या विचारांचा सन्मान करणं महत्त्वाचं नाही का?
४. या कार्यक्रमात सहभागी झालेली मंडळी कोण होती, हा प्रश्नही पडतो. ती मराठी होती की गुजराती? मात्र, व्यक्तीची किंवा समूहाची चूक ठरवताना भाषा अथवा प्रांत हा निकष असू शकत नाही. चूक कोणाचीही असो, तिचं मूल्यमापन कृतीच्या आधारेच व्हायला हवं.
असो!
वारशाचा आदर राखण्याची जबाबदारी आपली नाही का?
आज एक गोष्ट ठामपणे सांगावीशी वाटते. ही भारतभूमी तथागत गौतम बुद्धांच्या विचारांनी समृद्ध झालेली भूमी आहे. शांती, करुणा, प्रज्ञा आणि समतेचा संदेश देणारा बुद्ध धम्म भारतातून जगाच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचला. आजही आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताच्या बौद्ध वारशाचा उल्लेख अभिमानाने केला जातो.
बुद्ध धम्म हा केवळ श्रद्धेचा विषय नाही; तो विवेकाचा, मानवतेचा, समतेचा आणि अहिंसेचा मार्ग आहे.
मग बुद्धांच्या विचारांचा आणि त्यांच्या ऐतिहासिक वारशाचा आदर राखण्याची जबाबदारी आपली नाही का?
देशभरातील बौद्ध लेण्या, स्तूप, विहार आणि सम्राट अशोकाच्या काळातील ऐतिहासिक वास्तू आपल्या समृद्ध इतिहासाची साक्ष देतात. अशा वास्तूंच्या मूळ स्वरूपात बदल होणे, त्यांच्या इतिहासाकडे दुर्लक्ष होणे किंवा त्यांच्या धार्मिक ओळखीबाबत वाद निर्माण होणे, ही चिंतेची बाब आहे.
काही ठिकाणी बुद्धमूर्तींना शेंदूर लावून त्यांच्या स्वतंत्र बौद्ध ओळखीबाबत प्रश्न निर्माण होतात, तर काही बौद्धकालीन वास्तूंच्या इतिहासाबाबत वेगवेगळे दावे केले जातात. अशा प्रकरणांकडे केवळ धार्मिक भावनेतून नव्हे, तर ऐतिहासिक पुरावे, वस्तुस्थिती आणि सांस्कृतिक वारसा जपण्याच्या दृष्टिकोनातून पाहिले पाहिजे.
समाजाच्या भावनांचा आदर राखला जावा
भगवान गौतम बुद्ध हे कोणत्याही विचारसरणीत सामावून घेण्यापुरते मर्यादित नाहीत. त्यांचे विचार स्वतंत्र आहेत,
त्यांचे तत्त्वज्ञान स्वतंत्र आहे आणि बुद्ध धम्माची स्वतःची समृद्ध परंपरा आहे. या स्वतंत्र ओळखीचा आदर राखला गेलाच पाहिजे.
मला कोणत्याही धर्माच्या देवतांवर टीका करायची नाही. कोणाच्याही श्रद्धेचा अपमान करण्याचा माझा हेतू नाही.
पण दुसऱ्याच्या श्रद्धास्थानाचा, धार्मिक स्थळाचा आणि ऐतिहासिक वारशाचा आदर राखणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे.
श्रद्धा वैयक्तिक असू शकते; मात्र सार्वजनिक किंवा धार्मिक स्थळाचा वापर करताना त्या जागेचं स्वरूप,
संबंधित समाजाच्या भावना, व्यवस्थापनाची परवानगी आणि लागू असलेले नियम यांचा विचार होणं आवश्यक आहे.
म्हणूनच, मीरा-भाईंदर येथील बुद्धविहाराच्या मेडिटेशन हॉलमध्ये गरब्याचे आयोजन झाल्याच्या या प्रकरणाबाबत वस्तुस्थिती स्पष्ट व्हावी
आणि धार्मिक स्थळाच्या स्वरूपाचा व संबंधित समाजाच्या भावनांचा आदर राखला जावा, अशी माझी ठाम भूमिका आहे.
स्वतंत्र धार्मिक ओळखीचा सन्मान राखला गेलाच पाहिजे
या विषयाला समोर आणणाऱ्या आणि हा प्रकार थांबवण्यासाठी पुढाकार घेतल्याचे सांगितल्या जाणाऱ्या मनसेच्या कार्यकर्त्यांचेही मी आभार मानते.
माझा विरोध कोणत्याही धर्माला नाही. माझा मुद्दा आहे धार्मिक स्थळाचा सन्मान, बौद्ध वारशाचे संरक्षण आणि सर्व धर्मांच्या श्रद्धास्थानांबद्दल समान आदर!
शेवटी एकच सांगावंसं वाटतं
बुद्धांना समजून घ्यायचं असेल, तर त्यांच्या नावावर राजकारण करण्यापेक्षा त्यांचे विचार समजून घ्या.
त्यांनी आपल्याला द्वेष शिकवला नाही, तर करुणा शिकवली.
त्यांनी हिंसा शिकवली नाही, तर अहिंसा शिकवली.
त्यांनी विषमता शिकवली नाही, तर समता शिकवली
बुद्धांच्या भूमीत बुद्धांच्या विचारांचा, त्यांच्या वारशाचा आणि बुद्धविहारांच्या स्वतंत्र धार्मिक ओळखीचा सन्मान राखला गेलाच पाहिजे.
जय भीम! 💙
नमो बुद्धाय! 🙏
स्मृती मोरे
सामाजिक कार्यकर्त्या
Support Jaaglyabharat.com, – Your Small Contribution, A Big Step Towards Change!
जागल्याभारत अतिशय कमी रिसोर्स मध्ये काम करत आहे. दुसरीकडे बलाढ्य मेनस्ट्रिम मिडिया (प्रसार माध्यमे) जी सातत्याने फेक न्यूज चालवत असतात,आणि शोषित वंचित समाजाचे प्रश्न दाबत असतात.त्यामुळे आपल्या मिडियाला बळ दिले पाहिजे.अशा परिस्थितीत स्वतंत्र, प्रामाणिक आणि लोकांच्या बाजूने उभा असलेला मीडिया टिकून राहणे अत्यंत कठीण झाले आहे. म्हणूनच आपला मीडिया मजबूत करणे ही आज काळाची गरज आहे.
जागल्याभारत कोणत्याही कॉर्पोरेट, राजकीय पक्ष किंवा सत्ताकेंद्राच्या दयेवर चालत नाही. आम्ही तुमच्यासाठी ज्ञान, बातम्या आणि वास्तव मांडतो—तेही कोणताही दबाव न घेता.
जागल्याभारतवर मिळणाऱ्या ज्ञान, बातम्या आणि माहितीच्या मोबदल्यात छोटीशी आर्थिक मदत देऊ शकता.
तुमची मदत ही केवळ आर्थिक पाठबळ नाही,
ती स्वतंत्र विचारांना दिलेली साथ आहे,
ती सामाजिक न्यायासाठी उभे राहण्याची भूमिका आहे,
ती फेक न्यूजविरोधातील लढ्यातील सहभाग आहे.
थोडीशी मदतही आमच्यासाठी अत्यंत मोलाची आहे.
जागल्याभारतला बळ द्या.
सत्याला बळ द्या.
At Jaaglyabharat.com, we’re committed to bringing you accurate, insightful news that you can trust. By making a small contribution, you help us continue delivering high-quality content, expanding our reach, and staying independent. Every bit of support keeps the news accessible and empowers us to do more.
Thank you for standing with us!
आपल्या जागल्याभारत या युट्यूब चॅनेल ला भेट द्या,सबसक्राईब करा. सपोर्ट करा.
आपल्या @jaaglyabharat या टेलिग्राम चॅनेलवर सहभागी व्हा,ताज्या अपडेट्स मिळवा
जागल्याभारत वर माफक दरात जाहिरात देण्यासाठी संपर्क करा
First Published by Team Jaaglya Bharat on OCT 14,2026 | 13:00 PM
WebTitle — Garba in the meditation hall of a Buddha Vihara? Whose responsibility is it to maintain respect for religious places?
