"झुरळांसारखे बेरोजगार तरुण…" सरन्यायाधीशांच्या संतप्त टिप्पणीमागील संपूर्ण प्रकरण काय?

नवी दिल्ली (१५ मे २०२६): सर्वोच्च न्यायालयात ‘वरिष्ठ वकील’ (Senior Advocate) पदाच्या दर्जावरून सुरू असलेल्या एका जुन्या आणि वारंवार उद्भवलेल्या वादावर सुनावणी दरम्यान आज अत्यंत नाट्यमय घडामोडी पाहायला मिळाल्या. सरन्यायाधीश (CJI) सूर्यकांत यांनी याचिकाकर्त्या वकिलाला फटकारताना केलेल्या तीव्र टिप्पणीची सध्या कायदेशीर आणि सामाजिक वर्तुळात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. “झुरळांसारखे बेरोजगार तरुण…” सरन्यायाधीशांच्या संतप्त टिप्पणीमागील संपूर्ण प्रकरण काय? हे संपूर्ण प्रकरण काय आहे, आज न्यायालयात काय युक्तिवाद झाला आणि न्यायालयाने काय निर्णय दिला, याचा हा सविस्तर वृत्तांत:

१. मूळ प्रकरण आणि संबंधित वकील कोण?

याचिकाकर्ता वकील: अ‍ॅडव्होकेट संजय दुबे (Sanjay Dubey) हे या प्रकरणात स्वतः याचिकाकर्ते होते.
पार्श्वभूमी: दिल्ली उच्च न्यायालयाकडून (Delhi High Court) स्वतःला ‘वरिष्ठ वकील’ हा मानाचा दर्जा (Tag) मिळावा, यासाठी त्यांनी यापूर्वी अनेकदा न्यायालयाचे दरवाजे ठोठावले होते.

२. मुख्य घटना आणि आजचा युक्तिवाद (१५ मे २०२६ ची सुनावणी)

मुख्य याचिका:संजय दुबे यांनी सर्वोच्च न्यायालयात एक अवमान याचिका (Contempt Petition) दाखल केली होती. गेल्या वर्षी सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्ली उच्च न्यायालयाला ‘वरिष्ठ वकील दर्जा’ देण्यासाठी काही मार्गदर्शक तत्त्वे (Guidelines) जारी केली होती. दिल्ली उच्च न्यायालयाने या मार्गदर्शक तत्त्वांची अंमलबजावणी केलेली नाही, असा थेट आरोप दुबे यांनी आपल्या याचिकेत केला होता.

यापूर्वीचा इतिहास: गेल्या वर्षी दिल्ली उच्च न्यायालयाने ७० वकिलांना ‘वरिष्ठ वकील’ म्हणून दर्जा दिला होता. दुबे यांनी या निर्णयाविरोधातही सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली होती, परंतु न्यायालयाने ती फेटाळून लावली होती. आता पुन्हा एकदा अवमान याचिकेतून तेच जुने मुद्दे उपस्थित करण्याचा प्रयत्न दुबे यांच्याकडून केला गेला.

३. आज कोर्टात काय घडले? (सरन्यायाधीशांचा तीव्र संताप)

सरन्यायाधीश (CJI) सूर्यकांत आणि न्यायमूर्ती जॉयमाल्या बागची यांच्या खंडपीठासमोर ही सुनावणी सुरू होताच,

न्यायालयाने दुबे यांच्यावर कडक शब्दांत ताशेरे ओढले:

दर्जा देण्यास स्पष्ट नकार: सरन्यायाधीश म्हणाले, “या संपूर्ण जगात इतर कोणीही वरिष्ठ वकील बनू शकेल,

परंतु तुम्ही मात्र यासाठी अजिबात पात्र नाही. जर दिल्ली उच्च न्यायालयाने तुम्हाला हा दर्जा दिलाच, तर आम्ही तो तात्काळ रद्द (Set Aside) करू.”

न्यायालयाचा वेळ वाया घालवल्याचा ठपका: खंडपीठाने ही याचिका ‘फालतू आणि निरर्थक’ (Frivolous) असल्याचे सांगत,

संजय दुबे वारंवार अशा याचिका दाखल करून न्यायालयाचा मौल्यवान वेळ वाया घालवत असल्याचे स्पष्ट केले.

सोशल मीडियावरील वर्तनावर आक्षेप: सरन्यायाधीशांनी संजय दुबे यांनी फेसबुकवर वापरलेल्या आक्षेपार्ह भाषेचा विशेष उल्लेख केला.

वकिलांनी नेहमी शिस्तीत आणि व्यावसायिक चौकटीत राहिले पाहिजे, असे न्यायालयाने सुनावले.

दुबे यांची माफी आणि सरन्यायाधीशांचा प्रहार: सुनावणीदरम्यान दुबे यांनी न्यायालयाची माफी मागितली.

परंतु, सरन्यायाधीशांनी संताप व्यक्त करत म्हटले की,

“समाजात आधीच अनेक परजीवी (Parasites) आहेत जे व्यवस्थेवर हल्ले करतात, तुम्हालाही त्यांच्याशी हातमिळवणी करायची आहे का?”

सरन्यायाधीशांचे ‘ते’ खळबळजनक वक्तव्य झुरळांसारखे तरुण (Exact Quote):

याच संतापातून सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांनी मीडिया आणि कार्यकर्त्यांवर थेट निशाणा साधला. ते म्हणाले:

“समाजात आधीच असे परजीवी (Parasites) आहेत जे व्यवस्थेवर हल्ला करतात आणि तुम्हाला त्यांच्याशी हातमिळवणी करायची आहे? काही तरुण झुरळांसारखे (Cockroaches) आहेत, ज्यांना कोणताही रोजगार मिळत नाही आणि त्यांच्या व्यवसायात (वकिलीत) त्यांना कोणतेही स्थान नसते. त्यापैकी काही जण मीडिया बनतात, काही सोशल मीडिया हाताळतात, काही आरटीआय (माहिती अधिकार) कार्यकर्ते बनतात, तर काही इतर प्रकारचे कार्यकर्ते बनतात; आणि ते प्रत्येकावर आणि व्यवस्थेवर हल्ला करू लागतात… आणि तुम्ही लोक अशा अवमान याचिका दाखल करता!”

४. सुनावणीचा शेवट आणि अंतिम निकाल

याचिका फेटाळली: न्यायालयाची अत्यंत आक्रमक भूमिका आणि नाराजी पाहिल्यानंतर संजय दुबे यांनी आपली अवमान याचिका मागे घेतली,

त्यानंतर न्यायालयाने ती खारिज (Dismiss) केली.

बनावट पदव्यांवर चिंता: याच सुनावणीच्या ओघात खंडपीठाने वकिली क्षेत्रातील एका मोठ्या आणि गंभीर समस्येकडे लक्ष वेधले.

संपूर्ण वकिली वर्तुळात बनावट पदव्या (Fake Degrees) धारण केलेले “हजारो वकील” कार्यरत असल्याबद्दल न्यायालयाने तीव्र चिंता व्यक्त केली.

CBI चौकशीची गरज: बार कौन्सिल (Bar Council) या गंभीर समस्येवर कोणतीही ठोस कारवाई करत नसल्याचा ठपका ठेवत,

अशा संशयास्पद वकिलांच्या पदव्यांची पडताळणी (Verification) केंद्रीय अन्वेषण विभागाकडून (CBI) केली जावी,असे मत न्यायालयाने नोंदवले.

संपादकीय मत भाषेचे भान राखणे गरजेचे

न्यायालयाने बनावट पदव्या असलेल्या वकिलांवर आणि न्यायालयाचा वेळ वाया घालवणाऱ्यांवर नक्कीच कठोर प्रहार करावा. सीबीआय चौकशीची गरज व्यक्त करून न्यायालयाने या सुनावणीत योग्य पाऊल उचलले आहे. मात्र, हा प्रहार करताना भाषेची मर्यादा आणि घटनात्मक गांभीर्य राखले गेले पाहिजे. लोकशाहीत व्यवस्थेवर टीका करणे हा गुन्हा नाही, तो नागरिकांचा अधिकार आहे. त्यामुळे न्यायव्यवस्थेने नागरिकांच्या या सक्रियतेला ‘परजीवींचे हल्ले’ न मानता, लोकशाहीचा जिवंतपणा मानला पाहिजे. हीच अपेक्षा एका प्रगल्भ लोकशाहीत सर्वोच्च न्यायालयाकडून असते.

Support Jaaglyabharat.com, – Your Small Contribution, A Big Step Towards Change!

जागल्याभारत अतिशय कमी रिसोर्स मध्ये काम करत आहे. दुसरीकडे बलाढ्य मेनस्ट्रिम मिडिया (प्रसार माध्यमे) जी सातत्याने फेक न्यूज चालवत असतात,आणि शोषित वंचित समाजाचे प्रश्न दाबत असतात.त्यामुळे आपल्या मिडियाला बळ दिले पाहिजे.अशा परिस्थितीत स्वतंत्र, प्रामाणिक आणि लोकांच्या बाजूने उभा असलेला मीडिया टिकून राहणे अत्यंत कठीण झाले आहे. म्हणूनच आपला मीडिया मजबूत करणे ही आज काळाची गरज आहे.

जागल्याभारत कोणत्याही कॉर्पोरेट, राजकीय पक्ष किंवा सत्ताकेंद्राच्या दयेवर चालत नाही. आम्ही तुमच्यासाठी ज्ञान, बातम्या आणि वास्तव मांडतो—तेही कोणताही दबाव न घेता.

आरएसएस ज्या पद्धतीने गुरुदक्षिणा स्वीकारतो—ना व्यक्ती, ना नोंदणीकृत संघटना—त्याच धर्तीवर, तुम्हीही जागल्याभारतवर मिळणाऱ्या ज्ञान, बातम्या आणि माहितीच्या मोबदल्यात छोटीशी आर्थिक मदत देऊ शकता.

तुमची मदत ही केवळ आर्थिक पाठबळ नाही,
ती स्वतंत्र विचारांना दिलेली साथ आहे,
ती सामाजिक न्यायासाठी उभे राहण्याची भूमिका आहे,
ती फेक न्यूजविरोधातील लढ्यातील सहभाग आहे.

थोडीशी मदतही आमच्यासाठी अत्यंत मोलाची आहे.
जागल्याभारतला बळ द्या.
सत्याला बळ द्या.

At Jaaglyabharat.com, we’re committed to bringing you accurate, insightful news that you can trust. By making a small contribution, you help us continue delivering high-quality content, expanding our reach, and staying independent. Every bit of support keeps the news accessible and empowers us to do more.

Thank you for standing with us!

आपल्या जागल्याभारत या युट्यूब चॅनेल ला भेट द्या,सबसक्राईब करा. सपोर्ट करा.